Jak prawidłowo nakładać warstwy odzieży funkcyjnej

Wstęp

Chcesz czuć się komfortowo w każdych warunkach? Utrzymać ciepło, gdy jest zimno, nie przemoknąć, gdy pada, i nie ugotować się, gdy świeci słońce? W takim razie nie bagatelizuj wyboru odpowiedniego ubrania. Nie chodzi tu o wygląd, ale o funkcjonalność, a także – w zależności od właściwości poszczególnych elementów – o ich odpowiednie połączenie. To właśnie umiejętne łączenie odzieży funkcyjnej, by uzyskać pożądane właściwości, nazywamy ubiorem na cebulkę (lub systemem warstwowym).

System cebulkowy

To popularne określenie systemu warstwowego ubrań, pozwalającego najskuteczniej wykorzystać ich właściwości.

Każda z warstw odgrywa w tym systemie określoną rolę. Jeśli chcesz, aby wszystko działało jak należy, nie powinieneś pomijać żadnej z nich, ponieważ drastycznie zaburzyłoby to funkcjonalność i wydajność całej układanki. Warstwowanie zależy nie tylko od warunków klimatycznych, ale także od Twoich wymagań i potrzeb, a jego celem jest zapewnienie Ci maksymalnego możliwego komfortu.

1. warstwa - funkcja transportowa, chłonna i zapewniająca komfort

   Podstawą jest dobra bielizna termoaktywna. Powinna ona bezpośrednio przylegać do ciała. Dzięki temu szybko i skutecznie odprowadza wilgoć z powierzchni skóry, chroniąc organizm przed wychłodzeniem.

2. warstwa - funkcja izolacyjna

   Ta część systemu warstwowego ma za zadanie odprowadzać wilgoć z pierwszej warstwy, a jednocześnie zatrzymywać ciepło ciała. Idealnie sprawdzą się tu modele z technicznych włókien, które potrafią magazynować duże ilości powietrza, cechują się niską chłonnością i świetnie radzą sobie z transportem wilgoci – klasycznym przykładem jest odzież polarowa.

3. warstwa - funkcja ochronna

   Warstwa wierzchnia odgrywa kluczową rolę w całym systemie. Bez dwóch pierwszych warstw na niewiele by się zdała, jednak to ona chroni przed niesprzyjającymi warunkami pogodowymi. Musi zabezpieczać warstwę izolacyjną przed zamoknięciem, aby zapobiec niepożądanym stratom ciepła w wyniku nagromadzenia wilgoci (potu), a jednocześnie musi być wodoodporna, aby zablokować dostęp wody z zewnątrz. Dlatego produkty przeznaczone na 3. warstwę są wykonane z materiałów z membraną, powłoką, lub przynajmniej posiadają hydrofobowe wykończenie.

Jakie ubrania wybrać?

System warstwowy będzie skuteczny tylko wtedy, gdy każdy jego element spełni swoją funkcję.

Pierwsza warstwa

Zacznijmy od Twojej skóry. Na ciele zawsze powinna znajdować się bielizna termoaktywna (często nazywana funkcjonalną). Słowo "funkcjonalna" nie padło tu przypadkowo. Odzwierciedla ono cały zestaw właściwości, jakie posiada tego typu odzież, by zapewnić Ci maksymalny komfort. I w tym miejscu trzeba wskazać pierwszy z wielu błędów, które popełniamy przy ubieraniu się na cebulkę. Zapomnij o luźnych, bawełnianych koszulkach. Wyglądają ładnie, są przyjemne w dotyku, ale nie ochronią Cię przed wilgocią ani przed chłodem. Z tym zadaniem świetnie poradzi sobie natomiast bielizna z wełny merino, która posiada kilka unikalnych właściwości – to właśnie dzięki nim zyskała taką popularność. Ten specjalny rodzaj wełny nie chłonie zapachów, jest naturalnie antybakteryjny, grzeje nawet gdy jest mokry, i jest trudnopalny. Jednak produkty z tego niemal cudownego materiału sprawdzają się głównie w chłodniejszych warunkach.

W ciepłe i słoneczne dni postaw raczej na włókna syntetyczne, takie jak na przykład Coolmax. Utrzymuje on skórę z dala od wilgoci, zapobiega nadmiernemu przegrzewaniu się organizmu i bardzo szybko schnie. Nadaje się on znakomicie do krótszych lub bardziej wymagających fizycznie aktywności.

Wybór materiału dostosuj do swoich preferencji i oczywiście do warunków, w jakich będziesz przebywać, ale niezależnie od tego, na jaki rodzaj bielizny termoaktywnej się zdecydujesz, pamiętaj o jednym: absolutnie konieczne jest dobranie takiego rozmiaru, który idealnie opnie Twoje ciało. Tylko wtedy uzyskasz pełną funkcjonalność bielizny.

Druga warstwa

Przechodzimy warstwę wyżej i znów ten sam błąd. Przypominam: zapomnij o bawełnianej bluzie czy akrylowym swetrze. Schną one bardzo powoli, a mokre ważą chyba z tonę. Zdecydowanie lepiej sięgnąć po bluzę polarową. Bardzo dobrze zatrzymuje ona powietrze, które następnie się nagrzewa, zapewniając Ci lepszą izolację termiczną. Polar potrafi również przejmować wilgoć z pierwszej warstwy (bielizny termoaktywnej) i transportować ją dalej od ciała. To właśnie te powody sprawiają, że jest on tak uwielbiany przez sportowców i turystów niezależnie od uprawianej dyscypliny czy preferowanego stylu, stając się nieodłącznym elementem prawidłowo skomponowanego systemu cebulkowego.

Trzecia warstwa

Ostatnia – trzecia warstwa – ma za zadanie chronić Cię przed warunkami atmosferycznymi i czynnikami zewnętrznymi. Mowa o warstwie wierzchniej, najczęściej reprezentowanej przez kurtki i spodnie. Kurtek na rynku jest bez liku, do tego uszyte są z dziesiątek, a nawet setek różnych materiałów o lepszych lub gorszych parametrach. Spróbuję Wam teraz krótko i przejrzyście wyjaśnić, czego powinniście wymagać od kurtki w teren.

Głównym kryterium przy wyborze odpowiedniej kurtki powinna być jej wodoodporność. To ona decyduje o tym, czy wrócisz do domu mokry jak kura, czy też w dobrym humorze i bez grama wilgoci na plecach. Wodoodporność to techniczne określenie zdolności materiału do odpierania wody, a jej miarą jest dobrze znany „słup wody”. Zasada jest prosta: im wyższa wartość, tym większemu ciśnieniu wody (czyli silniejszemu deszczowi) materiał jest w stanie sprostać. Wartość tę podaje się w milimetrach (ewentualnie w metrach) i waha się ona od 400 mm (parasol) do >30 000 mm (membrany najwyższej klasy).

Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że nawet tak niska wartość słupa wody, jak w przypadku parasola, powinna bez problemu ochronić nas przed ulewą, ale uwaga. Wyobraźcie sobie konstrukcję parasola. Materiał jest napięty na metalowym stelażu, tworząc niemal półkulę, i nigdzie nie styka się z Waszym ciałem. W takiej sytuacji materiał znacznie lepiej opiera się ciśnieniu wody. Gdybyście w takich samych warunkach założyli kurtkę z identycznego materiału, z jakiego zrobiono Wasz parasol, już po kilku minutach bylibyście przemoczeni do suchej nitki.

Na logikę wydawałoby się więc, że najlepiej kupić kurtkę z membraną, której wodoodporność przekracza 30 000 mm. Tu jednak musimy postawić jedno wielkie ALE.

Istnieje pewien związek pomiędzy wodoodpornością, ceną a oddychalnością – czyli zdolnością materiału do odprowadzania pary wodnej z dala od ciała. Im wyższa cena, tym lepszy materiał, a im lepszy materiał, tym wyższa wodoodporność lub oddychalność. Te dwie właściwości są bowiem niemal odwrotnie proporcjonalne. Im bardziej wodoodporne są materiały, tym z reguły gorzej oddychają i na odwrót. Oczywiście i od tej reguły są wyjątki, takie jak topowe membrany typu Gore-tex czy Dermizax, które są nie tylko wodoodporne, ale i świetnie oddychają.

Wysokość słupa wody i jej odpowiedniki dla wybranych aktywności

• 450 mm - standardowa wodoodporność parasola
• 5000 mm - siedzenie na mokrej ławce
• 12000 mm - klęczenie w śniegu
• 18000 mm - nacisk pasków załadowanego plecaka
• 30000 mm - upadek narciarza w mokry śnieg

Czym jest oddychalność i paroprzepuszczalność

Paroprzepuszczalność to zdolność materiału do przepuszczania pary wodnej. Oddychalność natomiast określa opór, jaki materiał stawia ciągłemu odparowywaniu wilgoci.

Osobiście radziłbym wyposażyć się w najwyższej klasy kurtkę z membraną tylko wtedy, gdy spodziewasz się fatalnej pogody, deszczu, śniegu i wiatru. Jeśli jednak prognozy są optymistyczne, z mojego doświadczenia znacznie lepiej sprawdzi się „wiatrówka” – lekka, łatwa do spakowania kurtka z powłoką DWR, laminatem lub nieco mniej zaawansowaną membraną. Będzie znacznie tańsza, lżejsza, łatwo schowasz ją do kieszeni lub pokrowca przypiętego do paska, a w razie przelotnego deszczu czy słabszej ulewy zapewni Ci wystarczającą ochronę.

Powłoka DWR

Jeśli nie wiesz, czym jest powłoka DWR, laminat (zátěr) czy membrana, to wiedz, że: DWR to skrót oznaczający materiał poddany obróbce chemicznej już na etapie produkcji, który dzięki temu przez pewien czas lepiej opiera się wodzie. Powiedzmy, że jest to swego rodzaju długotrwale działająca impregnacja.

Laminat (zátěr) to powłoka nakładana na spodnią stronę materiału wierzchniego, również przez producenta, stanowiąca specjalną warstwę silnie wodoodpornego tworzywa. Jego przewagą jest dłuższa żywotność niż w przypadku powłoki DWR, ale odbywa się to kosztem gorszej oddychalności i wyższej ceny.

Membrana to z kolei specjalny materiał, który jest nanoszony (laminowany) na spodnią warstwę materiału wierzchniego podobnie jak laminat, ale w odróżnieniu od niego jest o wiele bardziej odporna na wodę, ma znacznie dłuższą żywotność, jest droższa, ale za to dużo lepiej oddycha.

Softshell

To zbiorcze określenie nowoczesnych wielowarstwowych materiałów funkcyjnych, które wykorzystuje się głównie do produkcji odzieży outdoorowej oraz butów.

Nazwa powstała z połączenia dwóch angielskich słów: „SOFT” (miękki) i „SHELL” (muszla, skorupa). Na tej podstawie łatwo wywnioskować podstawowe właściwości, jakimi dysponuje – odporność mechaniczna, nieprzemakalność, dobra izolacja termiczna, wiatroszczelność i oddychalność.

W czym tkwi jego magia i czy ma jakieś wady? Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o softshellu, możecie przeczytać w naszym artykule TUTAJ.

Wskazówka: Nie zapomnij też o pełnym, najlepiej wyższym obuwiu z wodoodpornym wykończeniem lub membraną, a także oczywiście o funkcyjnych skarpetkach (frotte zostaw w domu, a zamiast nich wybierz skarpetki z tych samych materiałów, o których pisaliśmy w przypadku bielizny termoaktywnej).

Dobra rada na zakończenie

Chcesz przywrócić swojej odzieży niezbędną wodoodporność? Raz na jakiś czas wypierz ją w specjalnym środku piorącym przeznaczonym do odzieży technicznej i sportowej, a następnie zabezpiecz odpowiednimi środkami impregnującymi. Jeśli nie jesteś pewien, jaki preparat będzie odpowiedni do danego elementu garderoby i jak go nałożyć, zapytaj u dobrego sprzedawcy odzieży i sprzętu turystycznego. Na pewno chętnie Ci doradzi.

Do butów użyj wosku lub innej impregnacji, postępując zgodnie z zaleceniami producenta.

Przy pierwszym deszczu od razu zauważysz różnicę.

• Odzież męska

• Odzież damska

• Odzież dziecięca

• Jak wybrać odzież outdoorową?

Przydatne linki

• Testy >

• Poradniki >

• Reportaże >

• E-SHOP >

Autor: Vít Hruška

Zdroje: pixabay.com, unsplash.com